Recht van overpad (voorrangsregels, borden, kruispunten)

Deze gids geeft uitleg over Nederlands voorrang regels (voorrang): de volgorde van instructies, verkeerslichten, wegmarkeringen (inclusief “haaientanden”), voorrangsborden en hoe om te gaan met geregelde vs. ongeregelde kruisingen.

Belangrijkste regels in 60 seconden

Gedetailleerde gids

Wat “prioriteit” in de praktijk betekent

• Voorrangsregels bepalen wie voorrang krijgt als paden elkaar kruisen (kruisingen, oversteekplaatsen, draaisituaties).
• In het examen worden voorrangsvragen vaak gecombineerd met wegmarkeringen, rechtdoorgaande fietsers en trams.

Verkeerslichten: meest geteste situaties

• Groen: doorrijden (maar nog steeds uitkijken voor conflicten, bijv. fietsers die rechtdoor gaan).
• Geel: stoppen, tenzij stoppen redelijkerwijs niet mogelijk is.
• Rood: stoppen bij de stopstreep.
• Knippert geel/oranje: de lichten buiten gebruik zijn - voorrang wordt bepaald door borden/markeringen/regels.

Wegmarkeringen (favorieten CBR)

• Haaientanden (opbrengstmarkeringen): je moet voorrang verlenen aan de kruisende weg.
• Zebrapad: voetgangers (en invalidenwagens) voor laten gaan die oversteken of duidelijk van plan zijn over te steken.
• Tijdelijke gele markeringen: volg ze tijdens wegwerkzaamheden, zelfs als ze afwijken van de normale markeringen.

Soorten kruisingen: gecontroleerd vs. ongecontroleerd

• Kruispunten met voorrangsregeling: Voorrang wordt geregeld door verkeerslichten, borden en/of markeringen.
• Prioritaire ongecontroleerde kruisingen: geen lichten/borden/markeringen die voorrang regelen - standaardregels toepassen.
• Een smalle weg, een fietspad dat oversteekt of “het ziet er minder belangrijk uit” verandert niet automatisch van prioriteit als niets het controleert.

Regel voor ongecontroleerde kruising (standaard)

• Geef voorrang aan verkeer dat van de rechts.
• Maak plaats voor trams.

Speciale manoeuvres (altijd voorrang verlenen)

Een speciale manoeuvre betekent dat je de normale verkeersstroom verandert (wegrijden, achteruitrijden, keren, parkeren, een parkeerplaats verlaten, enz.) In de Nederlandse theorie moeten speciale manoeuvres iedereen voorrang geven, zelfs fietsers, voetgangers en tegemoetkomend verkeer.

Speciale gevallen die het examen kan mengen in “prioriteit”

• Begrafenisstoet / militair konvooi: Je mag ze niet snijden op een ongecontroleerde kruising als ze als een eenheid passeren, maar op geregelde kruisingen volg je lichten/borden als je voorrang hebt.
• Voertuigen met voorrang: hebben alleen prioriteit bij gebruik van blauwe zwaailichten + sirene.
• Oranje knipperende lichten zijn waarschuwingslichten (gevaar/wegwerkzaamheden) - deze geven geen voorrang.

Veelvoorkomende fouten die je moet vermijden

• Denken dat de vorm van de kruising (T/X/Y) de prioriteit verandert - dat doet het niet.
• Trams negeren op ongecontroleerde kruispunten.
• Ontbrekende haaientanden en “doorrollen” zonder toe te geven.
• Ervan uitgaande dat je voorrang hebt tijdens een speciale manoeuvre.
• “Aardig zijn” en voorrang geven wanneer je dat niet zou moeten doen, creëert verwarring en risico's.
• Vergeten dat geel/oranje knipperen betekent dat de lichten buiten gebruik zijn en dat je de borden/markeringen/regels moet volgen.

FAQ

Relevante Nederlandse wetgeving (referenties op hoog niveau)

• RVV 1990: voorrang naar rechts op ongeregelde kruisingen (art. 15).
• RVV 1990: opbrengstmarkeringen / haaientanden (Art. 80).
• RVV 1990: borden/lichten hebben voorrang op standaardregels (art. 62-63).